Á lægsta plani: málefnahorn Íslenskrar lágmenningar

Reynslusaga: Fyrsta dónaorðið mitt

      Ég man ennþá þegar ég lærði mitt fyrsta dónaorð þó að það séu nú um 17 ár síðan. Þessi lærdómur átti eftir að hafa afdrifaríkar afleiðingar og leiða mig út á braut þess ljóta orðsafnaðar sem ég hef síðan flaggað á lagmenning.is og víðar. Ég var fimm ára og var á leikskólanum Kópahvoli í Kópavoginum og það var þá sem ég fyrst heyrði orðið píka. Það var ekki það að ég vissi ekki hvað svoleiðis væri, því foreldrar mínir eru jú báðir kennarar, og svona voru aldrei nein feimnismál á mínu heimili. Hins vegar var hallærisorðskrípið "klobbi" alltaf notað á mínu heimili, og varla getur það talist dónalegt.

       Þarna lærði ég hins vegar fyrst alveru útgáfu af orðinu. Ég man að það var nefnilega strákur á leikskólanum sem hét Árni og var jafn gamall og ég sem var nýbúinn að læra þessa snilld. Hann slóg gjarnan um sig með orðunum - "ég líka, Óli píka." Ég skynjaði náttúrulega strax að þetta væri mjög fyndið - enda þótt ég vissi ekki hvað orðið þýddi. Ég var hins vegar svo heppinn að eiga eldri systkini sem ég gat spurt út í málið - og ekki fannst mér þetta minna fyndið eftir það.

       Ég átti eftir að hafa þetta orð í frammi oft og lengi þareftir. Það sem ég hins vegar vissi ekki var það að Árni þessi var tómur svikari. Einu sinni kom mamma hans nefnilega að sækja hann á leikskólann og ég sagði þá við hana "píka." Konan varð aldeilis hneiksluð og þarna var greinilegt að það hafði allavegana ekki verið hún sem kenndi Árna þetta orð. "Hnuss, það eru nú bara götustrákar sem segja svona, er það ekki Árni minn?" sagði hún greinilega alveg ómeðvituð um saurugt orðbragð sonar síns. "Júúúúúh" sagði Árni af þroskaheftri sannfæringu. Þetta var líka í fyrsta sinn sem ég var svikinn í lífinu. Og reynið síðan að halda því fram að maður læri ekkert í leikskóla.

       (Ég þori meira að segja að veðja að ég myndi þekkja svikarann hann Árna aftur ef ég myndi sjá hann. Hann bjó nefnilega áfram í Kópavoginum og ég sá hann alltaf annað slagið. Síðast þegar ég sá hann var á götukörfuboltamóti Vinnuskólans í Kópavogi og þá sagði mér einhver að hann væri center í körfuboltaliði Breiðabliks. Þið megið skila til Árna ef þið þekkið hann, eða ef þú ert að lesa þetta Árni, - þú ert sjálfur götustrákur - og náttúrulega píka líka!)

       En þótt Árni hefði ekki verið málstaðnum trúr, þá hélt ég ótrauður áfram, foreldrum og öðrum ættingjum til ómældrar armæðu. Ég átti það líka til að fara að hrópa þetta sniðuga orð ef mér fannst ég ekki vera að fá nógu mikla athygli, enda var að vissu leyti skemmtilegt að geta hleypt upp öllu heimilinu með einu orði.

       Vendipunkturinn í þessu kom hins vegar þegar það voru gestir í heimsókn hjá okkur og ég hafði verið heldur óspar á p-orðið. Þetta kunnu foreldrar mínir ekki alveg að meta, og það var ekki laust við að þau skömmuðust sín fyrir hann Rökkva litla. Þegar ég síðan róaðist aðeins niður (hætti að hlaupa um húsið hrópandi "píka", "píka") bað ég pabba um að lesa Gulleyjuna fyrir mig. Við áttum Gulleyjuna nefnilega í ofboðslega flottri myndskreyttri bók, og ég, heillaður af öllum myndunum af sjóræningjum með sverð og byssur, var ólmur að heyra söguna.

      Pabbi, sem var alveg búinn að fá nóg af orðbragðinu í mér, byrjaði að lesa: "Langi Jón Silfur píka, sigldi á píku skipinu sínu gegnum píku öldurnar að leita að píku fjársjóðnum á píku eyjunni."
"Æi pabbi lestu almennilega" vældi ég, en svona hélt píku sagan um Langa Jón silfur píku og píku sjóræningjana á píku eyjunni áfram, þannig að ég missti allt samhengi í sögunni, og í fyrsta sinn á ævinni fannst mér p-orðið ekkert fyndið lengur.

      Þannig tókst honum föður mínum að taka mann á afturábaksálfræðinni, en svona er nú einu sinni að vera kennarabarn og fá að kenna á nýtískulegri uppeldisfræði. Ég var bara grautfúll og gafst hreint og beint upp á því að segja píka - svona alveg þangað til á gelgjuskeiðinu, en þá fór það orð einmitt að vera mjög fyndið og notadrjúgt aftur (en það í sjálfu sér, er efni í aðra sögu).

-Rökkvi