Á lægsta plani: málefnahorn Íslenskrar lágmenningar
Reynslusaga: Fyrsta dónaorðið mitt
Ég man ennþá þegar ég lærði
mitt fyrsta dónaorð þó að það séu nú um 17 ár
síðan.
Þessi lærdómur átti eftir að
hafa afdrifaríkar afleiðingar og leiða mig út á braut þess ljóta orðsafnaðar
sem ég hef
síðan flaggað á lagmenning.is og víðar.
Ég var fimm ára og var á leikskólanum Kópahvoli í Kópavoginum og það var þá
sem
ég fyrst heyrði orðið píka. Það var ekki það að ég vissi ekki hvað
svoleiðis væri, því
foreldrar mínir eru jú báðir kennarar, og svona voru aldrei nein feimnismál
á mínu heimili.
Hins vegar var hallærisorðskrípið "klobbi" alltaf notað á mínu heimili, og varla getur það
talist dónalegt.
Þarna lærði ég hins vegar fyrst alveru útgáfu af orðinu. Ég man að
það var
nefnilega strákur á leikskólanum sem hét Árni og var jafn gamall og ég sem
var nýbúinn
að læra þessa snilld. Hann slóg gjarnan um sig með orðunum - "ég líka, Óli píka."
Ég skynjaði náttúrulega strax að þetta væri mjög fyndið - enda þótt ég vissi
ekki hvað
orðið þýddi. Ég var hins vegar svo heppinn að eiga eldri systkini sem ég
gat spurt út
í málið - og ekki fannst mér þetta minna fyndið eftir það.
Ég átti eftir að hafa þetta
orð í frammi oft og lengi þareftir. Það sem ég
hins vegar
vissi ekki var það að Árni þessi var tómur svikari. Einu sinni kom mamma
hans nefnilega
að sækja hann á leikskólann og ég sagði þá við hana "píka." Konan varð
aldeilis hneiksluð
og þarna var greinilegt að það hafði allavegana ekki verið hún sem kenndi
Árna þetta orð.
"Hnuss, það eru nú bara götustrákar sem segja svona, er það ekki Árni minn?"
sagði hún
greinilega alveg ómeðvituð um saurugt orðbragð sonar síns. "Júúúúúh"
sagði Árni af
þroskaheftri sannfæringu. Þetta var líka í fyrsta sinn sem ég var svikinn í
lífinu.
Og reynið síðan að halda því fram að maður læri ekkert í leikskóla.
(Ég þori meira að segja að veðja að ég myndi þekkja svikarann hann Árna
aftur ef ég myndi
sjá hann. Hann bjó nefnilega áfram í Kópavoginum og ég sá hann alltaf annað
slagið.
Síðast þegar ég sá hann var á götukörfuboltamóti Vinnuskólans í Kópavogi og
þá sagði mér
einhver að hann væri center í körfuboltaliði Breiðabliks. Þið megið skila
til Árna
ef þið þekkið hann, eða ef þú ert að lesa þetta Árni, - þú ert sjálfur
götustrákur - og
náttúrulega píka líka!)
En þótt Árni hefði ekki verið málstaðnum trúr, þá hélt ég ótrauður áfram,
foreldrum og
öðrum ættingjum til ómældrar armæðu. Ég átti það líka til að fara að hrópa
þetta sniðuga
orð ef mér fannst ég ekki vera að fá nógu mikla athygli, enda var að vissu
leyti skemmtilegt
að geta hleypt upp öllu heimilinu með einu orði.
Vendipunkturinn í þessu kom hins vegar þegar það voru gestir í heimsókn hjá
okkur og ég
hafði verið heldur óspar á p-orðið. Þetta kunnu foreldrar mínir ekki alveg
að meta, og
það var ekki laust við að þau skömmuðust sín fyrir hann Rökkva litla. Þegar
ég síðan
róaðist aðeins niður (hætti að hlaupa um húsið hrópandi "píka", "píka") bað ég
pabba um að
lesa Gulleyjuna fyrir mig. Við áttum Gulleyjuna nefnilega í ofboðslega
flottri myndskreyttri
bók, og ég, heillaður af öllum myndunum af sjóræningjum með sverð og byssur,
var ólmur
að heyra söguna.
Pabbi, sem var alveg búinn að
fá nóg af orðbragðinu í mér, byrjaði að lesa:
"Langi Jón
Silfur píka, sigldi á píku skipinu sínu gegnum píku öldurnar að leita að
píku fjársjóðnum á
píku eyjunni."
"Æi pabbi lestu almennilega" vældi ég, en svona hélt píku
sagan um
Langa Jón silfur píku og píku sjóræningjana á píku eyjunni áfram, þannig að
ég missti allt
samhengi í sögunni, og í fyrsta sinn á ævinni fannst mér p-orðið ekkert
fyndið lengur.
Þannig tókst honum föður mínum
að taka mann á afturábaksálfræðinni, en svona
er nú einu
sinni að vera kennarabarn og fá að kenna á nýtískulegri uppeldisfræði.
Ég var bara grautfúll og gafst hreint og beint upp á
því að segja píka - svona alveg þangað til á gelgjuskeiðinu, en þá fór það
orð einmitt að
vera mjög
fyndið og notadrjúgt aftur (en það í sjálfu sér, er efni í aðra sögu).
-Rökkvi
|
|
|
|